Σχόλιο περί χρεοκοπίας

Υπάρχει ένα επιχείρημα υπέρ της χρεοκοπίας της χώρας που αναφέρεται στην φιλελεύθερη θεώρηση της αγοράς (στο Hayek κυρίως) και τους μηχανισμούς του καπιταλισμού. Επειδή το επιχείρημα κυκλοφορεί σε διάφορες εκδοχές και από διάφορους αρθρογράφους, αποφάσισα να το σκιτσάρω παρακάτω αυτόνομα, με την ελπίδα να μην παρερμηνεύω τους εμπνευστές και υποστηρικτές του:

Ο καπιταλισμός δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την έννοια της χρεοκοπίας. Αν κανείς ακολουθεί λάθος αποφάσεις για πολύ χρόνο, οδηγώντας την επιχείρησή του στη χρεοκοπία, οφείλει να αναλάβει και τις ευθύνες του. Μόνο έτσι μπορεί να λειτουργήσει ο μηχανισμός της αγοράς, επιβραβεύοντας τις σωστές και καινοτόμες επιχειρηματικές δράσεις, τιμωρώντας παράλληλα τις λανθασμένες κι αναποτελεσματικές. Έτσι έχουμε ως εξελικτική κατεύθυνση την καινοτομία και την επικράτηση των αποτελεσματικών δράσεων.
Η Ελλάδα έκανε ακριβώς αυτό. Πήρε τις λάθος αποφάσεις για περισσότερο χρόνο από όσο άντεξε και οδηγήθηκε ουσιαστικά στη χρεοκοπία. Ο συνεπής φιλελεύθερος θα πρέπει να επιτρέψει την αγορά να λειτουργήσει, να αρνηθεί τα όποια Μνημόνια και επιπλέον δανειακές συμβάσεις και να αποδεχτεί τη χρεοκοπία και τυπικά. Ειδάλλως, επιβραβεύονται ουσιαστικά οι λάθος χειρισμοί της χώρας και στρεβλώνεται η αγορά. 

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στις εταιρίες και τα κράτη, που ο συλλογισμός αυτός παραβλέπει, και η οποία ακυρώνει ουσιαστικά την εφαρμογή του επιχειρήματος στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Read More...

Ο μύθος του «τεμπέλη Έλληνα»

Κάποιοι πολιτικοί μύθοι (σε καμία περίπτωση όλοι, ούτε καν συχνά) εμπεριέχουν όντως κάποια ίχνη αλήθειας. Αυτό συμβαίνει και με το μύθο του «τεμπέλη Έλληνα» που δημιούργησε η κρίση και τροφοδοτείται από την αδεξιότητα των πολιτικών μας ηγετών. Φυσικά, όπως όλες οι γενικεύσεις, ο μύθος αυτός τοποθετείται πολύ εύκολα στη σφαίρα της ανοησίας. Είναι υπεραπλουστευτικός, αγνοεί την πολυμορφία της ελληνικής κοινωνίας, και αναδεικνύει σκόπιμα το χειρότερο εαυτό μας ως το μοντέλο του σύγχρονου Έλληνα. Θα ήταν ανόητο όμως να ισχυριστούμε ότι δεν έχει και καμία βάση στις κυρίαρχες πολιτισμικές μας αξίες και τον τρόπο οργάνωσης της οικονομικής μας ζωής.

Read More...

Το νέο Οίκαδε και οι σειρήνες της πανωλεθρίας

Γράφει ο Χάρης Πεϊτσίνης

Το ημερολόγιο έγραφε  1922. Λίγες βδομάδες προτού το ελληνικό στρατηγείο συμπτυχθεί στη Σμύρνη και αποστείλει τις περίφημες διαταγές του σε ώτα μη ακουόντων (γιατί τα  στρατεύματα είχαν ήδη διαλυθεί και άτακτα συνέρρεαν στα παράλια της Μικράς Ασίας), στην «παλιά» Ελλάδα, η κούραση και η απελπισία του κόσμου, το βάρος των ευθυνών του πολιτικού κατεστημένου, η αντικειμενική αδυναμία εύρεσης μιας σωτήριας λύσης, όλα αυτά μαζί και καθένα χωριστά είχαν πλάσει το νεοφανές, και θνησιγενές ιδεολόγημα του «οίκαδε». Ποιο ήταν το περιεχόμενο αυτού του  ιδεολογικού υποπροϊόντος της κρίσης; ότι ο πόλεμος δεν επρόκειτο να κερδηθεί. Ότι οι ξένοι μας είχαν προδώσει, και οι πολιτικοί μας επίσης. Ότι οι ελπίδες και οι θυσίες είχαν φτάσει το μέγιστο βαθμό τους, ότι αυτά που βίωνε η χώρα ήταν τα «χειρότερα», και χειρότερα δε μπορούσαν να γίνουν. Και ότι γι’αυτό ακριβώς το λόγο, μόνη λύση, ήταν η αποχώρηση των στρατευμάτων, η εγκατάλειψη της μικρασίας, η πολιτική και οικονομική περιχαράκωσή μας «Οίκαδε»: στη φιλόξενη αγκαλιά της παλαιάς Ελλάδας, μακριά από το κρύο, μακριά από τη βία και το θάνατο που μας περίμενε στην Ανατολή.

Read More...

Εθνική Ανεξαρτησία

Το 2006 δημοσιεύεται το ‘Ελλάς. Η σύγχρονη συνέχεια’. Μια ιστορική μελέτη των θάνου Βερέμη και Γιάννη Κολιόπουλου, με αντικείμενο τις εξελίξεις στη χώρα μας από το 1821 μέχρι και σήμερα. Μελετώντας σε βάθος τα ιστορικά γεγονότα της εποχής, θέλησαν να σχεδιάσουν μια προσωπογραφία της σύγχρονης Ελλάδας απαλλαγμένη από τις προκαταλήψεις και τους μύθους του παρελθόντος. Και με μεγάλη επιτυχία.

Read More...

Μεγάλες προσδοκίες

Ήταν η εποχή της παρακμής, ήταν η χειρότερη εποχή, ήταν η εποχή του παραλογισμού, ήταν η εποχή της τρέλας, ήταν η εποχή της θρασυδειλίας, ήταν η εποχή της δυσπιστίας, ήταν η εποχή του Σκότους, ήταν το τέλος της ελπίδας, ήταν ο χειμώνας της απελπισίας, δεν είχαμε τίποτα να περιμένουμε, πηγαίναμε όλοι κατευθείαν στην Κόλαση.

Κάπως έτσι θα περιγράψει μάλλον ο ιστορικός του μέλλοντος, παραφράζοντας τον Charles Dickens, την αρχή του φετινού χειμώνα. Οι τίτλοι όλων σχεδόν των διεθνών μέσων ενημέρωσης περιγράφανε μια οικονομία σε ελεύθερη πτώση. Για πρώτη φορά ίσως από την ίδρυση του ελληνικού κράτους, οι σύμμαχοί μας άρχισαν να μας αντιμετωπίζουν ως απειλή για το μέλλον της Ευρώπης, ως τον προπομπό της παρακμής, το πρότυπο της απόλυτης αναξιοπιστίας. Και, πέρα ίσως από όσους πάντα πίστευαν ότι η Ελλάδα είναι το κέντρο του κόσμου κι αισθάνθηκαν πλέον ότι δικαιώνονται οι φαντασιώσεις τους, κανείς μας δεν μπορούσε να αποφύγει την αίσθηση της σήψης και της απελπισίας.

Read More...

Προσωρινός μονόδρομος

Σε ένα παλαιότερο κείμενό μου έγραφα ότι «η κυβέρνησή μας είναι κυβέρνηση συγκυριακής συνεργασίας μεταξύ δύο κομμάτων: ενός σοσιαλιστικού, ελεγχόμενου από συνδικάτα και παρασιτικές οργανώσεις, κι ενός σοσιαλδημοκρατικού με φιλελεύθερες τάσεις, που βρέθηκε στην εξουσία μάλλον κατά λάθος και προσπαθεί να επιβιώσει σε ένα πολιτικό σκηνικό καθόλου φιλόξενο για οποιαδήποτε μεταρρυθμιστική κίνηση.» Ήταν μάλλον αναπόφευκτο ότι η ίδια αυτή η μορφή της συγκυβέρνησης, συνδυασμένη με την ανικανότητα της ηγεσίας να διαχειριστεί το βάθος της κρίσης και τις κλιμακούμενες εντάσεις της, θα οδηγούσε στην κατάρρευση.

Read More...

Γιατί δεν είμαι αγανακτισμένος πολίτης

[…] κάποια μέρα μπορεί να αποκτήσουμε μια πραγματικά δημοκρατική κυβέρνηση, μια κυβέρνηση που θα θέλει να λέει στον κόσμο τί συμβαίνει, και τί πρέπει να γίνει, και ποιες θυσίες είναι απαραίτητες, και γιατί.
[George Orwell, Προπαγάνδα και δημοτικός λόγος]

Οι εκδηλώσεις αγανάκτησης και μη-στοχευμένης διαμαρτυρίας μπορούν όντως να αποτελέσουν τον καταλύτη που θα εκβιάσει τον πολιτικό κόσμο στη μεταρρυθμιστική τροχιά που απαιτεί η παρούσα κρίση. Ενδέχεται ωστόσο, και ο κίνδυνος αυτός είναι μεγάλος, να μας οδηγήσουν σε μια οχλοκρατία της πλατείας, όπου κανείς δεν συμφωνεί με κανέναν, λίγοι ξέρουν τί θέλουν, και ακούγονται μόνο όσοι φωνάζουν πιο δυνατά. Μια ομάδα ανθρώπων που το μόνο που τους ενώνει είναι η δυσαρέσκεια και ο θυμός, δεν διαφέρει και πολύ από την έννοια του όχλου. Κι ο όχλος, όσο αγανακτισμένος κι αν είναι, γίνεται με μεγάλη ευκολία εργαλείο στα χέρια του πρώτου τυχοδιώκτη που βρεθεί στο μικρόφωνο.

Read More...

Επανεκκίνηση

Ο κ. Σαμαράς απευθύνθηκε από το Ζάππειο σε όλα καφενεία της χώρας επιστρέφοντας το επίπεδο και την ποιότητα της πολιτικής συζήτησης στη δεκαετία του 1980. Το θετικό είναι βέβαια ότι απέσυρε την ψευδαίσθηση της εξαφάνισης του χρέους (Ζάππειο Ι) μέσα σε ενάμιση χρόνο. Το πώς όμως θα πετύχει η προτεινόμενη κρατικοδίαιτη «Επανεκκίνηση» (Ζάππειο ΙΙ) πλεονασματικούς προϋπολογισμούς μετά από 4 χρόνια είναι αρκετά λιγότερο από σαφές. Μυθολογικές ανοησίες του τύπου «Είμαστε Έλληνες! Είμαστε ο σπόρος που δεν πεθαίνει!», μπορεί να ανακουφίζουν την εξάντληση των ψηφοφόρων της πατριωτικής Δεξιάς, αλλά ακούγονται τουλάχιστο αστείες – αν όχι κι επικίνδυνες – στην εποχή του ναδίρ της ελληνικής οικονομίας. Είμαι βέβαιος ότι κανείς δανειστής ή επίδοξος επενδυτής δεν θα συγκινηθεί από τη θεωρία του αθάνατου σπόρου.

Read More...

Τα επιδέξια ψέματα του κ. Χαζτηστεφάνου

Σε συνέντευξή του κ. Χαζτηστεφάνου, δημιουργού του Debtocracy, στο NEWS 247 διαβάζω το παρακάτω:

Αναγνώστης του NEWS 247 έγραψε σχολιάζοντας το ντοκιμαντέρ: «Η Ελλάδα δεν παράγει τίποτα. Αν σβήσουμε το χρέος τώρα κανείς δεν θα μας δανείζει για δεκαετίες. Πώς θα επιβιώσουμε;»
Του μεταφέρω την ανησυχία του αναγνώστη και μου απαντά ότι φοβόμαστε κάτι που ήδη ισχύει, καθώς δεν είμαστε στις αγορές και δεν μας δανείζουν και η κυβέρνηση φαίνεται ότι με τα μέτρα και το μνημόνιο δεν θα μπορεί να μας βάλει για χρόνια στις αγορές.
Απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα δεν παράγει τίποτα και αναφέρεται στον Λ. Βατικιώτη (σ.σ. επιστημονικός συνεργάτης του Debtocracy), ο οποίος έκανε ένα απλό υπολογισμό που μπορείτε να τον βρείτε και στο FAQ της ιστοσελίδα του Debtocracy.
«Υπολόγισε ότι ακόμα και με τα σημερινά πενιχρά φορολογικά έσοδα, αν σταματήσουμε να αποπληρώνουμε το χρέος, φτάνουν τα λεφτά για όλες τις κοινωνικές ανάγκες» τονίζει ο Α. Χατζηστεφάνου.

Ας δούμε λοιπόν τον υπολογισμό του κ. Βατικιώτη από το FAQ της ιστοσελίδα του Debtocracy.

Είναι εξίσου σημαντικό ότι, ακόμα και με τα υπάρχοντα έσοδα η Ελλάδα θα μπορούσε να ικανοποιήσει η Ελλάδα τις ανάγκες της! Αρκεί μια ματιά στον τρέχοντα κρατικό προϋπολογισμό του 2011 απ’ όπου προέρχονται τα παρακάτω μεγέθη, σε δισ. ευρώ:
ΣΥΝΟΛΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΑΝΑΓΚΑΙΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ: 51,6
ΣΥΝΟΛΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ: 52,9

Ένα ακόμη παράδειγμα λαϊκισμού που μπλέκει λιγάκι αλήθεια και πολύ ψέμα για να κατασκευάσει την πραγματικότητα που συμφέρει τον προπαγανδιστή.

1. Το ποσό που αναφέρεται ως το σύνολο των εξόδων δεν περιλαμβάνει καμία δαπάνη από το πρόγραμμα των Δημόσιων Επενδύσεων. Το οποίο, αν και μειωμένο αισθητά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, ανέρχεται στα 8,7 δισ. ευρώ! Σήμερα, οι δημόσιες επενδύσεις χρηματοδοτούνται κατά το μισό περίπου από την ΕΕ. Στο σενάριο που υποστηρίζει ο κ. Βατικιώτης, από πού θα καλυφθεί αυτό το ποσό; Εκτός κι αν υποστηρίζουν ότι πρέπει να μηδενιστούν τελείως οι δημόσιες επενδύσεις και δεν τις θεωρούν «κοινωνικά αναγκαίες». Δεν θα διαφωνήσω απαραίτητα μαζί τους, αλλά ας το ξεκαθαρίσουν.
2. Το μεγάλο ψέμα όμως είναι ότι προσπαθούν να μας πείσουν ότι το Μνημόνιο δεν χρειάζεται χρησιμοποιώντας στοιχεία που αποτελούν αποτέλεσμα του Μνημονίου. Αν κοιτάξουμε το 2009, ο τελευταίος προ-μνημονιακός προϋπολογισμός είχε δαπάνες ύψους 59,3 δισ. ευρώ (χωρίς να υπολογίζω τους τόκους των δανείων) και έσοδα 48,5 δισ. ευρώ. (Το πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων που δεν συμπεριλαμβάνεται στον παραπάνω υπολογισμό παρουσίασε έλλειμμα 7,5 δισ. ευρώ!!) Το ότι η κατάσταση έχει αρχίσει να αντιστρέφεται οφείλεται ακριβώς στη μείωση των δαπανών – λόγω μνημονίου – και την αύξηση των εσόδων – πάλι λόγω μνημονίου. Οπότε, ή το μνημόνιο είναι κακό και αντιστρέφουμε τις ρυθμίσεις που προβλέπονται από αυτό, άρα η λογική του κ. Βατικιώτη δεν ισχύει, ή διατηρούμε την πορεία του μνημονίου, οπότε η λογική του κ. Βατικιώτη δεν ισχύει.

Γι αυτό που είμαι σίγουρος είναι ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι δεν είναι ούτε αδαείς ούτε ανίδεοι. Ξέρουν πολύ καλά τι λένε και τι γράφουνε και δεν έχουν κανένα ηθικό ενδοιασμό να παραποιήσουν την αλήθεια ώστε να εξυπηρετήσουν το μήνυμά τους. Αυτό είναι που θα έπρεπε να έχουμε στο νου μας κάθε φορά που μας φαίνονται βολικές ή αληθοφανείς οι ανοησίες που μας παρουσιάζουν.

Read More...

Το πραγματικό έλλειμα

Τις τελευταίες ημέρες επανέρχεται στην επικαιρότητα το σενάριο αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους. Υπάρχουν ακόμη και φωνές που υποστηρίζουν την πρωτοφανώς ανήθικη επιλογή της άρνησης εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της χώρας απέναντι στους δανειστές της. Ας υποθέσουμε ότι οι πολιτικές μας ηγεσίες, ανήμπορες να αντέξουν το πολιτικό κόστος των αντιδράσεων, υποκύπτουν στην επιλογή της ανευθυνότητας. Ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα; Ας ρίξουμε μια ματιά στα μετρήσιμα μεγέθη.

Read More...